პოსტი შთამაგონა ბლოგმა "ხელოვნების მახე" , სადაც წავიკითხე, რომ ისიკავა ტაკუბოკუ ჭლექით გარდაცვლილა 26 წლის ასაკში...
ეძღვნება თეას
სულ პატარა ვიყავი როცა ისიკავა ტაკუბოკუს მინიატურული წიგნი "ასი ტანკა" მაჩუქეს. მაშინ გავეცანი და შემიყვარდა ტანკა. ახლა კი მინდა ამ წიგნის წინასიტყვაობა ჩემს ბლოგზე გადმოვიტანო
ხუთსტრიქონიანი ლექსი - ტანკა - იაპონური პოეზიის კლასიკური ჟანრია. ტანკა ურითმოა, იაპონურად მოკლე სიმღერას ნიშნავს.
პოეზიის ეს ჟანრი იაპონიაში ჩაისახა - V-VI საუკუნეში. მაშინდელ პოეტურ შემოქმედებას უმთავრესად ექსპრომტის ხასიათი ქონდა. ლექსები ითხზვებოდა ცხოვრების ყოველგვარ მოვლენებზე, ამიტომ ლექსის სრული გაგებისათვის ხშირად აუცილებელი იყო იმ ყოფითი სიტუაციის ცოდნა, რაც პოეტის შთაგონებას ასაზრდოებდა.
კლასიკურ ტანკაში განსაზღვრული იყო არა მარტო ფორმა, არამედ თემაც. უმთავრესად ეს თემები იყო წლის ოთხი დრო, სიყვარული, განშორება, მოგზაურობა.
ტანკა საუკუნეების განმავლობაში არსებობდა და ისევე, როგორც პოეზიის მეორე ტრადიციული ჟანრი - სამსტრიქონიანი ჰაიკუ (ჰოკკუ), იაპონელების საყვარელ ჟანრად ითვლებოდა. მე-19 საუკუნის 70-80-იან წლებში, ე.წ. მეიჯის რევოლუციის შემდეგ, ევროპული კულტურის გავლენით, ახალი შინაარსისთვის შესაფერი ფორმის ძებნა დაიწყო. დაიბადა ახალი ფორმის ლექსი - სი. ტანკა და ჰაიკუ მაინც შემორჩა იაპონურ პოეზიას, თუმცა არსებობდა მოსაზრება, რომ ტრადიციული იაპონური ტანკა და ჰაიკუ მხოლოდ წარსულს ეკუთვნის, რომ ისინი ვერ ასახავენ იმას, რაც თანამედროვე ხალხს აღელვებსო, თუმცა ლიტერატურა ისწრაფვოდა გამოეხატა თავისი დროის სინამდვილე და პოეტები იბრძოდნენ ამ ტრადიციული ჟანრების განახლებისათვის.
განახლებული ტანკას ერთერთი საუკეთესო წარმომადგენელი იყო. მან თავისი გაბედული რეფორმით დაარღვია ტანკას პოეტური პირობითობა და შეზღუდულობა.
ისიკავა ტაკუბოკუ (ნამდვილი სხელი - ისიკავა ჰაჯიმე) დაიბადა 1885 წელს სოფელ სიბუტამიში, ჰონსიუს ჩრდილო-აღმოსავლეთში. აქვე გაატარა ბავშვობის წლები.
ისიკავა ბუდის მღვდლის შვილი იყო და სოფლის ტაძარში გაიზარდა. ბავშვობის ხანა ყველაზე სასიხარულო წლები იყო პოეტისათვის. მის ტანკებში იგი სევდითა და სათუთი გრძნობით იხსენებს ბავშვობასა და მშობლებს.
პირველი ხუთსტრიქონიანი ლექსები დაწერა თხუთმეტი წლის ასაკში ჟურნალ "დილის ვარსკვლავის" ზეგავლენით. ეს ჟურნალი გამოდიოდა 1900 წლიდან ცნობილი იაპონელი პოეტის იოსანო ტეკანის ხელმძღვანელობით.
პოეტებს, რომლებიც ამ ჟურნალში ბეჭდავდნენ ლექსებს შეიძლება ვუწოდოთ ნაგვიანევი რომანტიკოსები.
ამ პოეტური მიმართულების ზეგავლენით დაწერილი ისიკავა ტაკუბოკუს ლექსები 1902 წელს დაიბეჭდა ამავე ჟურნალში.
იოსანო ტეკანმა ყურადღება მიაქცია ახალგაზრდა პოეტს, მაგრამ ურჩია ხუთსტრიქონიანი ტანკას ნაცვლად ახალი ფორმის ლექსები დაეწერა.
ტაკუბოკუმ დაუჯერა ამ რჩევას და 1905 წელს შესძლო გამოეცა ტოკიოში ლექსთა კრებული "სწრაფვა", რომელიც დაწერილი იყო საოცნებო რომანტიული პოეზიის ყაიდაზე.
კრებულმა პოეზიის მოყვარულთა მაღალი შეფასება დაიმსახურა. პოეტმა ორწმუნა თავისი ნიჭი, მიატოვა საშუალო სკოლა და ტოკიოში გაემგზავრა. იქ მან შეიტყო, რომ მისი მამა სამსახურიდან დაუთხოვიათ და ოჯახმა დაკარგა არსებობის წყარო. პოეტი იძულებული გახდა დაბრუნებულიყო სოფელში და მასწავლებლობა დაეწყო. ის მთელი გულით მოეკიდა აღზრდის საქმეს, მაგრამ მალე უსულგულო აღმზრდელებთან კონფლიქტის გამო სამუდამოდ მიატოვა მშობლიური სოფელი.
1906 წლის მაისში ისიკავა გაემგზავრა კუნძულ ჰოკაიდოზე. აქ მთელი წელი იმოგზაურა და შემდეგ ამ მოგზაურობას უძღვნა ლექსების ციკლი "ისინი, ვისაც ვერ დავივიწყებ".
იგი ამ კუნძულზე ჟურნალისტად მუშაობდა ადგილობრივ გაზეთებსა და ჟურნალებში; აქ გაეცნო თანამედროვე იაპონიის ცხოვრებას და აქვე ჩამოყალიბდა მისი რევოლუციური მსოფლმხედველობა.
ტაკუბოკუს ხუთსტრიქონიაი ლექსების პირველი წიგნი გამოვიდა 1910 წლის ბოლოს, მეორე წიგნი, "სევდიანი სათამაშო" - 1912 წელს, სულ მალე მისი სიკვდილის შემდეგ.
"არსებობენ განსაკუთრებული წუთები, ისინი არ განმეორდებიან. მე არ მინდა მათ უქმად ჩაიარონ. ყველაზე კარგად მათი გამოსახვა შეიძლება ისეთ მოკლე ლექსში, როგორიც არის ტანკა. მე ვწერ ტანკას იმიტომ, რომ რომ მიყვარს სიცოცხლე"
კლასიკურ იაპონურ პოეზიას არ ახასიათებს მაღალფარდოვანობა, გადაჭარბებული ემოციურობა. როგორც წესი პოეტი პირდაპირ არ გამოთქვამს თავის გრძნობებს. ერთი პატარა დეტალით იგი ცდილობს შექმნას წარმოდგენა მთელ სურათზე. სულიერი განწყობის შეცნობა ხშირად ძნელი ხდება ძალიან რთული და თავისებური ქვეტექსტების გამო. ისიკავას ტანკა კი განსხვავდება იმით, რომ პოეტმა შემოიტანა ახალი სახეები და დააღრვია კლასიკური ტანკასთვის დამახასიათებელი პირობითობა.
ზუსტად გადმოვიტანე წინასიტყვაობა. რატომღაც არ ჩავერიე იმ ადამიანის გრძნობებში ვინც ეს დაწერა. ბოლოს კი ჩემი საყვარელი ტანკა:
ერთხელ ხუმრობით დედაჩემი
მხარზე შევისვი,
იგი ისეთი მსუბუქი იყო,
რომ უცბად ცრემლი მომერია
და ვეღარ ვზიდე.
